Mga pa­nu­ka­lang batas pa­ra sa mga mag­sa­sa­ka

Walang awat na iti­nu­tu­lak ng re­hi­meng Du­ter­te ang pag­bu­bu­kas ng sek­tor ng ag­ri­kul­tu­ra, ka­bi­lang ang mga lu­pang ag­ri­kul­tu­ral, sa da­yu­hang pag­ma­may-a­ri at pan­da­ram­bong. Sa ka­bi­la ni­to, pa­tu­loy na isi­nu­su­long ng mga prog­re­si­bong ki­na­ta­wan sa kong­re­so ang mga re­por­mang pa­ki­ki­na­ba­ngan ng mga mag­sa­sa­ka.

Ang mga re­por­mang ito ay ka­rug­tong ng mga pa­ki­ki­ba­ka na ma­ta­gal nang isi­nu­su­long ng mga or­ga­ni­sa­syong mag­sa­sa­ka. Laman din ang mga ito ng Comprehensive Agreement on Social and Economic Reforms o CASER na nabuo noong 2016 sa negosasyong pangkapa­yapaan sa pagitan ng Gubyerno ng Pilipinas at National Democratic Front of the Philippines.

La­long na­gi­ging ma­ha­la­ga ang mga repormang agraryo sa ha­rap ng la­ha­tang-pa­nig na mga ata­ke sa ka­ni­lang sek­tor—mu­la sa to­do-to­dong li­be­ra­li­sa­syon ng bi­gas hang­gang sa wa­lang awat na pa­ma­mas­lang sa mga mag­sa­sa­kang nakikibaka pa­ra sa ka­ni­lang ka­ra­pa­tan sa lu­pa.

Mu­ling isi­nu­mi­te ng ng mga progresibong partido sa ilalim ng Ma­ka­ba­yan ang Genuine Agrarian Reform Bill (GARB) sa Mababang Kapulungan. Ang GARB ay isang panukalang nag­la­la­tag ng komprehensibong ba­langkas para sa tunay na reporma sa lupa. La­yu­nin nito na bu­wa­gin ang mo­no­pol­yo sa lu­pa at magpa­tu­pad ng lib­re, pa­tas, at ma­ka­ta­ru­ngang pa­ma­ma­ha­gi ng lu­pa sa loob ng li­mang taon. Sa­sa­k­la­win ni­to ang la­hat ng pri­ba­dong lu­pang ag­ri­kul­tu­ral, la­hat ng lu­pang pi­na­ta­tak­bo ng mga plan­ta­syong agri­bisnes, mga lu­pang bi­nu­bung­kal ng mga mag­sa­sa­ka na ki­nu­ha ng gub­yer­no, mga pa­ngi­no­ong may­lu­pa o mga da­yu­hang insti­tu­syon at iba pang mga lu­pang ag­ri­kul­tu­ral na pub­li­ko.

Iti­nu­tu­lak din ni­to ang pag­bi­bi­gay ng kompre­hen­si­bong su­por­ta sa mga mag­sa­sa­ka at pag­bi­bi­gay ng sa­pat na sub­sid­yo. Hi­hi­ka­ya­tin ang mga mag­sa­sa­ka na bu­muo o pu­ma­lo­ob sa mga koo­pe­ra­ti­ba pa­ra paun­la­rin ang pro­duk­syo­n. Ga­yun­din, bu­buo ito ng me­ka­nis­mo pa­ra hin­di mu­ling ma­wa­la ang lu­pa ng mga be­ni­pi­sya­rong mag­sa­sa­ka.

Sa nga­yon, la­bis na pi­na­hi­hi­ra­pan ang mga mag­sa­sa­kang nag­gi­gi­it sa ka­ni­lang ka­ra­pa­tan sa lu­pa, ka­bi­lang yaong na­big­yan na ng mga Cer­tifica­te of Land Ownership. Ma­ra­mi sa ka­ni­la ang hin­di na­ka­pag­ba­yad ng ma­hal na amor­ti­sa­syon ka­ya ma­da­ling nababawi ang kanilang mga lupa. Kaug­nay ni­to,ipinapanukala rin na iabswelto ang mga magsasaka mula sa ka­ni­lang obligasyon na magbayad ng u­tang na amortisasyon nang sa gayon ay maigawad na sa kanila ang lu­pang kanilang binubungkal.

Inihapag din ng Ma­ka­ba­yan ang pa­nu­ka­lang Rice Industry Deve­lop­ment. Nakasaad dito na ipagbabawal ang paniningil ng upa sa lupa kung lalampas ang halaga sa 10% abereyds na netong ani ng magsasaka sa kada ektaryang sinasaka sa nakalipas na tatlong taon.

Sa­man­ta­la, nag­su­mi­te rin ang ibang ki­na­ta­wan ng mga panukalang magbibigay ng se­gu­ro sa mga be­ne­pi­sya­ryo ng hu­wad na Compre­hen­sive Agra­ri­an Reform Prog­ram at mag­pa­pa­ta­yo ng mga pro­yek­to tulad ng mga ko­mu­nal na iri­ga­syon na pa­ba­ba­ya­ran ang ka­la­ha­ti ng ha­la­ga sa mga mag­sa­sa­kang be­ni­pi­sya­ryo sa isang tak­dang pa­na­hon.

Iti­nu­lak din di­to ang pag­ta­ta­yo ng mga bo­de­ga at mga gi­li­ngan ng pa­lay sa ba­wat mu­ni­sip­yo at lungsod na nag­pop­rod­yus ng bi­gas. Su­su­por­ta­han din ni­to ang la­hat ng pa­nga­ngai­la­ngan sa transpor­ta­syo­n. Pa­ba­ba­ya­ran ito sa isang tak­dang ha­la­ga sa loob ng 25 taon.

Sa Se­na­do, mu­ling isi­nu­mi­te ni Sen. Ralph Recto ang ilang pa­nu­ka­la ng pag­pup­wes­to ng sis­te­ma ng “tim­ba­ngan ng ba­yan” sa mga sentrong pa­mi­li­han pa­ra mai­wa­san ang pag­ma­ma­ni­pu­la sa tim­bang ng mga pro­duk­to. Iti­nu­tu­lak ni­ya rin ang pag­ta­ta­yo ng mga kal­sa­dang mag­du­dug­tong sa mga sa­ka­han at pa­leng­ke hin­di la­mang sa mga pi­ling lu­gar kun­di pan­tay-pan­tay na pag­ba­ba­ha­gi sa buong ban­sa.