Ang Bayan
March 07, 2019

Aping ka­la­ga­yan at pag­la­ban ng ka­ba­bai­hang Pi­li­pi­no

Sa ila­lim ng ma­la­ko­lon­yal at ma­lap­yu­dal na li­pu­nan, hin­di la­mang du­ma­ra­nas ng pag­sa­sa­man­ta­la ang ka­ba­bai­hang Pi­li­pi­no bi­lang mga mag­ga­ga­wa o mag­sa­sa­ka, du­ma­ra­nas pa si­la ng hi­git na pang-aa­pi du­lot ng diskri­mi­na­syon sa ka­sa­ri­an at so­bi­nis­mo ng ka­la­la­ki­han.

Kum­pa­ra sa la­la­ki, mas ma­ba­ba ang sa­hod at mas ma­pang-a­pi ang ka­la­ga­yan ng mga ba­ba­eng mang­ga­ga­wa. Ka­sa­bay ni­to, ti­na­ta­li si­la ng kul­tu­rang pat­ri­yar­kal na nag­ta­tak­da ng “pa­pel” ni­la sa li­pu­nan, bi­lang ta­ga­pa­nga­si­wa ng ta­ha­nan, ta­ga-aa­si­ka­so ng asa­wa, ta­ga­pag-a­la­ga ng anak o na­ka­ba­ba­tang ka­pa­tid, ma­ta­tan­dang ma­gu­lang at iba pang ka­mag-a­nak.

Hi­git pang pag­du­ru­sa ang di­na­ra­nas ng ka­ba­bai­han sa pag­pa­pa­tu­pad ng re­hi­meng US-Du­ter­te sa pi­na­ka­ma­sa­sa­hol na mga pa­ta­ka­rang neo­li­be­ral. Mas hu­ma­ba ang oras ng ka­ni­lang pagtra­ba­ho pa­ra ma­kaa­ga­pay sa pag­ta­as ng pre­syo ng transpor­ta­syo­n, pag­ka­in at iba pang ba­ta­yang pa­nga­ngai­la­ngan. La­lo si­lang na­lu­lu­bog sa utang pa­ra ma­kaa­ga­pay sa nag­ta­taa­sang si­ngil sa mga ser­bi­syo. Ini­in­da ni­la ang ka­wa­lan ng di­sen­teng mga tra­ba­ho at na­ka­bu­bu­hay na sa­hod du­lot ng ka­wa­lan ng tu­nay na in­dustri­ya­li­sa­syon at re­por­ma sa lu­pa.

Sa ha­rap ni­to, la­long na­gi­ging ma­ka­ta­ru­ngan ang pag­la­ban ng ka­ba­bai­hang mang­ga­ga­wa at magsa­saka pa­ra sa ka­ni­lang mga ka­ra­pa­tan at ka­ga­li­ngan, ga­yun­din pa­ra sa ka­pa­ka­nan ng ka­ni­lang mga pa­mil­ya. Kru­syal na ma­pa­ki­los ang ka­ni­lang sek­tor pa­ra wa­ka­san ang ka­sa­lu­ku­yang sis­te­ma, pa­ngu­na­hin sa pa­ma­ma­gi­tan ng ar­ma­dong re­bo­lu­syo­n.

Ka­la­ga­yan ng ka­ba­bai­hang Pi­li­pi­no

Ha­los pan­tay ang bi­lang ng mga ka­la­la­ki­han at ka­ba­bai­han sa li­pu­nang Pi­li­pi­no. Ga­yun­man, mas ma­ba­ba tan­tos ng ka­ni­lang par­ti­pa­syon (49% kum­pa­ra sa 77% ng ka­la­la­ki­han) sa pwer­sa sa pag­ga­wa, kap­wa sa ka­lun­su­ran at ka­na­yu­nan.

Ma­ba­ba ang ka­ni­lang sa­hod at ma­ha­ba ang ka­ni­lang oras ng pag­ga­wa. Ma­hi­git 1.2 mil­yong ka­ba­bai­han ang nag­tat­ra­ba­ho sa pag­ti­ti­ngi. Tu­ma­tang­gap si­la ng sa­hod na wa­la pa sa ka­la­ha­ti ng na­ka­bu­bu­hay na sa­hod ha­bang pi­nag­tat­ra­ba­ho nang hang­gang 52 oras ka­da ling­go nang wa­lang ba­yad sa ober­taym. May 1.8 mil­yon nag­tat­ra­ba­ho bi­lang mga ka­sam­ba­hay, ta­ga­la­ba at iba pa. Araw-a­raw ay na­ka­la­an si­la 24 oras sa pag­si­sil­bi sa ka­ni­lang amo.

Sa mga engkla­bo ng pag­ga­wang do­mi­na­do ng mga da­yu­hang kum­pan­ya, 65-75% ng mga mang­ga­ga­wa ay ka­ba­bai­han. Ka­ra­mi­han ay kontraktwal, hin­di na­pa­bi­bi­lang sa mga un­yon at ga­yo’y wa­lang mga be­ne­pi­syo tu­lad ng ma­ter­nity leave. Ta­la­mak ang diskri­mi­na­syon at pang-aa­bu­so sa ka­ba­bai­han da­hil ma­la­yang na­ka­ga­ga­wa ng ma­sa­sa­hol pang mga pa­ta­ka­ran ang na­tu­rang mga kum­pan­ya nang wa­lang re­gu­la­syon ng es­ta­do.

Sa ka­na­yu­nan, pa­san ng ka­ba­bai­hang mag­sa­sa­ka ang lu­ma­la­la pang ka­wa­lan ng sa­ri­ling lu­pa du­lot ng ma­la­wa­kang pa­nga­ngam­kam at pag­pa­pa­lit-ga­mit sa lu­pa pa­ra sa mga kum­pan­ya sa pag­mi­mi­na at plan­ta­syo­n. Ini­in­da ni­la ang tu­luy-tu­loy na pag­pa­tay sa sek­tor ng ag­ri­kul­tu­ra du­lot ng wa­lang ren­dang im­por­ta­syon ng mga pro­duk­tong ag­ri­kul­tu­ral. Dag­dag ito sa da­ti na ni­lang ka­hi­ra­pan du­lot ng ma­ta­ta­as ng upa sa lu­pa, ma­ba­bang pre­syo ng ka­ni­lang pro­duk­to, usu­ra at iba pa.

Ha­los ka­la­ha­ti ng mga Pi­li­pi­nong lu­ma­la­bas sa ban­sa ay ka­ba­bai­han. Ma­la­king bi­lang sa ka­ni­la ang nai­la­la­gay sa man­wal, ma­ru­ru­mi at ma­pa­nga­nib na tra­ba­ho kung saan wa­la o ha­los wa­la si­lang mga ka­ra­pa­tan. Wa­la rin si­lang pro­tek­syon la­ban sa pi­si­kal at sekswal na abu­so at pag­sa­sa­man­ta­la.

Pag­pa­pa­ki­los pa­ra sa re­bo­lu­syon

Mu­la’t sa­pul, ba­tid ng pam­ban­sa-de­mok­ra­ti­kong ki­lu­san na da­hil ka­la­ha­ti ng sam­ba­ya­nan ay ka­ba­bai­han, na­ka­sa­la­lay nang ma­la­ki ang ta­gum­pay ni­to sa pag­pa­pa­ki­los sa mga ba­bae sa la­hat ng la­ra­ngan ng pag­la­ban. Ki­ni­ki­la­la ang ka­to­to­ha­na­nang mas ma­la­ki ang di­na­ra­nas na pag­hi­hi­rap ng ka­ba­bai­han kay­sa sa ka­la­la­ki­han. Dag­dag sa di­na­ra­nas ni­lang pag­sa­sa­man­ta­la, pang-aa­pi at pa­nu­nu­pil, du­ma­ra­nas rin si­la ng ng so­bi­nis­mo ng ka­la­la­ki­han at diskri­mi­na­syon sa ka­sa­ri­an.

Sa ka­say­sa­yan ng re­bo­lu­syo­nar­yong ki­lu­san, ki­ni­ki­la­la at na­pag­tu­tuu­nan ng pan­sin ang mga is­yu ng ka­ba­bai­han. Sa maa­gang yug­to ay iti­na­tag ang Ma­ki­ba­ka (Ma­la­yang Ki­lu­san ng Ba­gong Ka­ba­bai­han), na ma­gi­ging isa sa mga al­ya­dong or­ga­ni­sa­syon ng Na­tio­nal De­mocra­tic Front of the Phi­lip­pi­nes. Sa unang pag­ka­ka­ta­on, nag­ka­ro­on ng or­ga­ni­sa­syon ang ka­ba­bai­han na ma­li­naw na nag­la­la­had ng pang-aa­pi sa sek­tor at ang pa­nga­ngai­la­ngan pa­ra sa isang ma­pag­pa­la­yang ki­lu­san ng ka­ba­bai­han sa pa­ma­ma­gi­tan ng pag­la­hok sa isang pam­ban­sa-de­mok­ra­ti­kong ki­lu­san.

Ga­yun­din, na­ka­pa­lo­ob sa prog­ra­ma ng Par­ti­do, kap­wa sa una at ika­la­wang Kong­re­so ni­to, ang pag­ti­yak na gi­na­ga­lang ang mga ka­ra­pa­tan at ka­ga­li­ngan ng ka­ba­bai­han ha­bang nag­re­re­bo­lu­syon at sa bu­buuing so­sya­lis­tang li­pu­nan. Sak­law ni­to ang pa­ki­ki­pag­re­la­syo­n, ka­sal at di­bor­syo, kung saan ti­ni­ti­yak na na­pa­pa­nga­la­ga­an ang ka­ni­lang ka­pa­ka­nan. Ti­ni­ti­yak kap­wa sa Par­ti­do at BHB na may­ro­ong pan­tay na mga ka­ra­pa­tan at opor­tu­ni­dad ang mga ba­bae at la­la­ki sa loob ng or­ga­ni­sa­syo­n.

Ma­la­on nang na­ka­la­tag ang mga hak­bang na ito pa­ra pab­we­lu­hin ang par­ti­si­pa­syon ng ka­ba­bai­han sa re­bo­lu­syo­n. Na­sa ka­ta­yu­an nga­yon pa­ra la­long pa­ra­mi­hin ang ka­ni­lang bi­lang at pa­lar­ga­hin ang ka­ni­lang ka­ka­ya­han sa la­hat ng la­ra­ngan ng pag­ki­los. Hi­ni­hi­ka­yat ang ka­ni­lang par­ti­si­pa­syon sa la­hat ng la­ra­ngan ng ga­wa­in–sa eko­nom­ya, pu­li­ti­ka, kul­tu­ra, sa pa­mu­mu­no ng or­ga­ni­sa­syon at ga­wa­ing mi­li­tar–pa­ra hin­di si­la ma­ku­long sa ti­na­gu­ri­ang ga­wa­ing ba­bae, tu­lad ng mga ga­wa­ing ba­hay, pag­lu­lu­to at pag­la­la­ba at iba pa.

Ba­tid ng re­bo­lu­syo­nar­yong ki­lu­san na sa pa­ki­ki­ba­ka ng ka­ba­bai­han ma­ga­ga­nap ang ka­ni­lang sa­ri­ling pag­la­ya. Da­pat si­lang hi­mu­kin at tu­lu­ngang lu­ma­ban sa diskri­mi­na­syon sa ka­sa­ri­an at so­bi­nis­mong-la­la­ki; ka­sa­bay sa pag­la­ban sa pag­sa­sa­man­ta­la at pang-aa­ping im­per­ya­lis­ta, pyu­dal at bu­ruk­ra­ta-ka­pi­ta­lis­ta. Da­pat ding hi­mu­kin at tu­lu­ngan ng ka­ba­bai­han ang ka­la­la­ki­han na iwak­si ang mga la­bi ng so­bi­nis­mo na lu­mi­li­taw pa rin ma­ging sa loob ng prog­re­si­bo at re­bo­lu­syo­nar­yong ki­lu­san.

Sa ha­nay ng in­te­li­hen­sya, da­pat iwak­si ang ilu­syon na mag­ka­pan­tay na ang ka­ba­bai­han at ka­la­la­ki­han da­hil na­ka­tu­tun­tong na ang mga ba­bae sa ko­le­hi­yo, na­gi­ging mga pro­pe­syu­nal o di ka­ya’y uma­ak­yat ng rang­go sa mga kor­po­ra­syon o bu­ruk­ra­syang si­bil. Da­pat ba­ka­hin ang kon­sep­to ng “wo­men em­po­wer­ment” na pi­na­la­la­ga­nap ng mga im­per­ya­lis­ta at nag­ha­ha­ring uri na na­nga­nga­hu­lu­gan la­mang ng pag­la­mon sa ka­ba­bai­han sa reak­syu­nar­yong bu­ruk­ra­sya o ma­pan­dam­bong na mga kor­po­ra­syo­n.

AB (2019-03-07): Aping ka­la­ga­yan at pag­la­ban ng ka­ba­bai­hang Pi­li­pi­no
Articles in this issue - March 07, 2019
Address the grievances of millions amid crisis
NPA units in CL, ST seize 16 firearms
CPP declares March 2019 as “NPA Month”
NPA-SMR exposes “anti-NPA” declarations as AFP scheme
AFP illegaly arrests two minors
The Filipino women’s plight and struggle
Nurses fight against inhumane working conditions
Women welcome passage of Expanded Maternity Leave Law
Commemoration of the 100th anniversary of Comintern
DPRK resists US arm-twisting
Mga nars, luma­ban sa di maka­ta­ong ka­la­ga­yan sa pagga­wa
DPRK, hin­di nag­pab­ra­so sa US
Pi­na­ha­bang leave ng mga ba­gong ina, nai­sa­ba­tas
Mga me­nor-de-e­dad, ili­gal na ina­res­to ng AFP
Ika-100 taong ani­ber­sar­yo ng Co­min­tern, gi­nu­ni­ta
16 ar­mas, na­kum­pis­ka sa CL at ST
Mar­so 2019, idi­nek­la­ra bi­lang “Bu­wan ng BHB”
Mga dek­la­ra­syong “kontra-BHB,” pa­ka­na ng AFP
Harapin ang hi­na­ing ng milyun-mil­yon sa git­na ng kri­sis
NEWS: Manila Bay Watch, inilunsad | “Red-tag” sa mama­ma­ha­yag, ki­nun­de­na
Ang Bayan | March 7, 2019
Ang Bayan, 7 Marso 2019, in Waray